Inzet op 1.000 hectare structuurverbetering

Stivas wil de komende periode stevig doorpakken met vrijwillige kavelruil in Noord-Holland. In een nieuw voorstel voor de periode eind 2025 tot en met 2026 schetst de organisatie een ambitie van circa 500 hectare ruil per jaar, met in totaal zo’n 1.000 hectare structuurverbetering in het landelijk gebied.

De aanleiding is duidelijk: na afloop van de POP3-subsidieperiode (2016-2024) ontbrak per 1 januari 2025 een directe opvolger. Om in de tussentijd projecten te kunnen blijven ondersteunen, kreeg Stivas van de provincie Noord-Holland een overbruggingsbijdrage van 500.000 euro. Volgens directeur Dick Wismeijer is continuïteit cruciaal. “Kavelruil is geen instrument dat je even stilzet en later weer oppakt. Het draait om vertrouwen, om lopende processen in gebieden. Als je daar een gat laat vallen, verlies je momentum,” zegt hij. “Juist nu er veel opgaven zijn die vragen om slimme herschikking van grond.”

Vrijwillige kavelruil speelt volgens Stivas een sleutelrol in het verbeteren van de verkaveling, die door bedrijfsontwikkeling, functiewijzigingen en overheidsingrepen onder druk staat. Door grond op vrijwillige basis te ruilen, kunnen landbouw, natuur, waterbeheer en infrastructuur beter op elkaar worden afgestemd. Die integrale aanpak levert volgens de organisatie meerdere effecten op. Zo kan een betere verkaveling bijdragen aan minder stikstofuitstoot, onder meer doordat grotere huiskavels de beweiding gemakkelijker maken. Ook op het gebied van klimaatadaptatie en biodiversiteit worden voordelen genoemd, bijvoorbeeld door meer ruimte voor grasland, kruidenrijke mengsels en efficiënter gebruik van meststoffen.

Daarnaast kan kavelruil helpen bij de uitvoering van bredere beleidsopgaven, zoals de provinciale voedselvisie en de overgang naar kringlooplandbouw. Beschikbare ruilgrond – van zowel private als publieke partijen – speelt daarin een belangrijke rol. Door deze strategisch in te zetten, kunnen meerdere doelen tegelijk worden gerealiseerd. Stivas verwacht in de komende jaren zo’n tien tot vijftien ruilprojecten te begeleiden, met betrokkenheid van zestig tot tachtig partijen. De organisatie verzorgt daarbij het volledige proces: van voorbereiding en draagvlakontwikkeling tot coördinatie en notariële afhandeling. Wismeijer benadrukt dat het effect verder reikt dan de individuele deelnemer. “Een goede verkaveling versterkt niet alleen het bedrijf, maar ook het gebied eromheen. Minder transportbewegingen, betere benutting van grond en een robuuster landschap. Dat is waar we het voor doen.”